Code 95: het bewijs van vakbekwaamheid

Wie beroepsmatig met een vrachtwagen of bus rijdt, heeft meestal naast het rijbewijs ook het bewijs van vakbekwaamheid nodig. Dat staat op je rijbewijs als code 95. Hier lees je wie het nodig heeft, hoe het examen eruitziet en wat het kost.

Dit is een onafhankelijke informatiesite en is niet officieel verbonden aan het examencentrum of de organisaties erachter. Reserveren doe je bij Autoveiligheid, de organisatie die het examencentrum uitbaat.

Wie: Beroepsbestuurders van C, C1, CE, C1E, D, D1, DE en D1E
Examen: Basiskwalificatie met theorie en praktijk
Nascholing: 35 uur om de 5 jaar om het bewijs te verlengen
Prijs theorie: 280 euro voor de drie onderdelen samen
Prijs praktijk: 299 euro voor C, C1, D en D1, 317 euro voor CE, C1E, DE en D1E

Wat is code 95

Het bewijs van vakbekwaamheid is een kwalificatie voor beroepschauffeurs. Voor wie met een rijbewijs C of C1 professioneel vervoer verricht, geldt ze sinds 10 september 2009. Voor bestuurders met een rijbewijs D of D1 geldt ze sinds 10 september 2008. De verplichting is er voor wie beroepsmatig vervoer doet, behalve in de uitzonderingen die de wet toestaat.

De vakbekwaamheid bestaat uit twee dingen. Eerst slaag je voor een basiskwalificatie-examen om het bewijs te verwerven. Daarna volg je om de vijf jaar 35 uur nascholing om het te verlengen. Een bewijs van vakbekwaamheid voor een categorie is automatisch geldig voor de andere categorieën van dezelfde groep. Een bewijs voor C1 geldt dus ook voor C, C1E en CE, maar niet voor de groep van D, D1, D1E en DE.

Welk examen leg je af

Dat hangt af van wat je al hebt:

Welk examen voor code 95
Je situatie	Het examen
Je hebt rijbewijs B en wilt C, C1, D of D1 met code 95	Een gecombineerd examen: een theorie-examen met 3 onderdelen en een praktijkexamen met 3 onderdelen
Je hebt al C, C1, D of D1 en wilt alleen code 95	Een theorie-examen met 3 onderdelen, waarvan de 100 meerkeuzevragen enkel over vakbekwaamheid gaan, en een praktijkexamen met 2 onderdelen
Je hebt C of C1 zonder code 95 en wilt CE of C1E met code 95	Een theorie-examen met 3 onderdelen en een praktijkexamen met 3 onderdelen

Na een gecombineerd examen krijg je de formulieren "Getuigschrift basiskwalificatie" en "Aanvraag om een rijbewijs". Met die twee documenten kun je bij je gemeente een rijbewijs met code 95 aanvragen. Heb je al een C of C1 en wil je enkel de code 95, dan hoef je geen rijopleiding te volgen, noch onder een voorlopig rijbewijs, noch in een rijschool.

Leeftijd

Een voorlopig rijbewijs vraag je aan vanaf 18 jaar. Een definitief rijbewijs met code 95 kun je krijgen vanaf deze leeftijden:

Minimumleeftijd voor een rijbewijs met code 95
Rijbewijs	Minimumleeftijd
C, C1, CE en C1E	18 jaar
D1 en D1E	18 jaar
D en DE	21 jaar, of eerder met beperkingen

Behaal je het bewijs voor D voor je 21 bent, dan mag je tussen 18 en 20 jaar alleen geregeld vervoer doen over een traject tot 50 km binnen België. Vanaf 20 jaar geldt alleen nog de beperking tot het Belgische grondgebied. Voor DE geldt tot 20 jaar dezelfde beperking tot 50 km, en tot 21 jaar mag je alleen personenvervoer doen binnen België.

Het theorie-examen in drie delen

Het theorie-examen bestaat uit drie proeven. Slaag je voor één proef, dan ben je 3 jaar vrijgesteld voor die proef. Je kunt de proeven dus gespreid afleggen. Je moet rijbewijs B hebben om het gecombineerde theorie-examen te mogen doen.

De drie delen van het theorie-examen vakbekwaamheid
Proef	Opbouw	Slagen
A. Meerkeuzevragen	100 vragen in maximaal 100 minuten, waarvan 50 over het rijbewijs en 50 over vakbekwaamheid	Minstens 41 op 50 voor het rijbewijs en minstens 40 op 50 voor vakbekwaamheid
B. Casestudy's	8 casestudy's met elk een verhaal en 5 meerkeuzevragen, samen 40 vragen in maximaal 80 minuten	Minstens 32 op 40
C. Mondelinge proef	10 vragen die de computer kiest, in maximaal 60 minuten, met de mogelijkheid om schriftelijk voor te bereiden	Minstens 80 op 100, elke vraag telt voor 10 punten

Bij de casestudy's kun je binnen één casus in je eigen volgorde antwoorden, maar als je naar de volgende casus gaat, kun je de vorige niet meer aanpassen. Bij de mondelinge proef geeft de examinator aan hoeveel antwoorden hij per vraag verwacht. Merkt hij dat je een vraag niet begrijpt, dan zegt hij wat er van je wordt verwacht.

De leerstof voor vakbekwaamheid gaat onder meer over:

rationeel rijden volgens de veiligheidsvoorschriften, met kennis van de krachtoverbrenging, de veiligheidsvoorzieningen en het optimaliseren van het brandstofverbruik
de veiligheid van de goederen en het vervoeren van lading volgens de voorschriften
het sociale klimaat en de reglementering van het wegvervoer, en de regelgeving over goederenvervoer
gezondheid, verkeers- en milieuveiligheid, dienstverlening en logistiek, zoals gevaren in het verkeer, arbeidsongevallen, fysieke risico's en het beoordelen van noodsituaties
het voorkomen van criminaliteit en van vervoer van illegale immigranten
het economische klimaat van het goederenvervoer en de marktordening

Spreek je het Nederlands onvoldoende, dan kun je de meerkeuzevragen en de casestudy's met een audiovertaling in het Frans, Duits of Engels doen. Voor de mondelinge proef kun je een beëdigde tolk gebruiken, die je zelf kiest en betaalt. Lees meer bij examen met extra ondersteuning.

Het praktijkexamen

Het gecombineerde praktijkexamen heeft drie proeven. De proef basiskwalificatie komt bovenop het gewone examen voor je voertuig.

1. Proef op privéterrein

De manoeuvres zijn dezelfde als bij het gewone rijbewijs. Voor C en D gaat het over de voorafgaande controles, achteruitrijden in rechte lijn, achteruit tot tegen een laadkaai of langs een trottoir, en achteruit in een garage rijden.

2. Proef basiskwalificatie

Voor vrachtwagens test de examinator of je een lading kunt vastmaken volgens de voorschriften en laden zonder lichamelijke risico's. Je draagt daarvoor veiligheidshandschoenen en veiligheidsschoenen worden aangeraden. Het voertuig heeft een vlakke laadvloer van minstens 2,50 meter lengte over de volledige breedte, met minstens 4 haken die elk minstens 500 daN weerstaan. Bij dat examen vul je ook een schadeformulier in na een aangegeven ongeval, en een CMR vrachtbrief, telkens binnen 15 minuten. Daarna maak je het materiaal los en laad je uit.

Voor bussen gaat de proef over een scenario dat je krijgt door loting. Je krijgt een beginsituatie, bijvoorbeeld een groep kinderen die op een excursie vertrekt, en de examinator geeft stap voor stap richtlijnen. Je toont dat je de veiligheid en het comfort van de passagiers waarborgt, noodsituaties kunt beoordelen en criminaliteit en illegalenvervoer kunt voorkomen. Een voorbeeld is uitleggen hoe kinderen het voertuig verlaten bij een evacuatie op de noodstopstrook.

3. Proef op de openbare weg

Die duurt bij het gecombineerde examen minstens 90 minuten. De examinator beoordeelt dezelfde punten als bij het gewone rijbewijs en let ook op je gebruik van de tachograaf. Wil je enkel de code 95 behalen met een rijbewijs dat je al hebt, dan heb je twee onderdelen: de proef basiskwalificatie en de proef op de openbare weg.

Je begeleider

Oefen je met een voorlopig rijbewijs, dan moet je begeleider zelf ook een bewijs van vakbekwaamheid hebben. Verder gelden dezelfde voorwaarden als bij het gewone rijbewijs: voor een vrachtwagen is je begeleider minstens 24 jaar en voor een bus minstens 27 jaar, en heeft die al 6 jaar het overeenkomstige rijbewijs. Meer daarover staat bij rijbewijs C en rijbewijs D.

Wat het kost

Tarieven vakbekwaamheid 2026
Onderdeel	Prijs
Theorie: meerkeuzevragen	78 euro
Theorie: casestudy	66 euro
Theorie: mondelinge proef	136 euro
Theorie: alle drie samen	280 euro
Praktijk C, C1, D en D1, alles op één dag	299 euro
Praktijk CE, C1E, DE en D1E, alles op één dag	317 euro

Alle prijzen zijn inclusief btw. Voor de meerkeuzevragen en de casestudy kun je extra opties kiezen: een audiovertaling kost 43 euro en een speciale zitting 115 euro, telkens per onderdeel. Kies je voor beide onderdelen een audiovertaling, dan betaal je 78 plus 43 plus 66 plus 43 euro, samen 230 euro voor die twee. Wil je de examens gespreid afleggen, dan staan de bedragen per onderdeel bij tarieven.

Afspraak maken

Het theorie-examen met meerkeuzevragen en casestudy's boek je online. Voor de mondelinge proef gebruik je een apart contactformulier van Autoveiligheid. Het praktijkexamen voor C en D boek je via een contactformulier voor praktijkexamen C en D. Je krijgt telkens een bevestiging per mail, dus controleer je e-mailadres. Hoe dat precies gaat, lees je bij afspraak maken.

Veelgestelde vragen

Wat is code 95?

Code 95 op je rijbewijs is het bewijs van vakbekwaamheid. Beroepsbestuurders van vrachtwagens en bussen moeten het hebben, behalve in de wettelijk toegestane uitzonderingen. Je behaalt het met een basiskwalificatie-examen en je volgt daarna om de vijf jaar 35 uur nascholing.

Hoe ziet het examen voor code 95 eruit?

Het theorie-examen heeft drie delen: 100 meerkeuzevragen (50 over het rijbewijs en 50 over vakbekwaamheid), 8 casestudy's met samen 40 vragen en een mondelinge proef met 10 vragen. Daarbij komt een praktijkexamen met ook een proef basiskwalificatie.

Vragen over je examen of afspraak?

Voor vragen kun je terecht bij Autoveiligheid. Bel naar 014 57 86 00 of mail naar examencentrum.info@autoveiligheid.be.

Bel 014 57 86 00

Bronnen en laatste controle

De informatie op deze pagina komt van de officiële pagina's van Autoveiligheid en GOCA Vlaanderen en is in eigen woorden herschreven. Laatst gecontroleerd op 16 oktober 2026.