Automaat of manueel: code 78 op je rijbewijs

Ga je je praktijkexamen afleggen met een automaat of met een wagen met koppelingspedaal? Die keuze heeft gevolgen voor je rijbewijs. Rij je tijdens het examen met een automaat, dan krijg je code 78. Hier lees je wat dat betekent en hoe je die code later opheft.

Dit is een onafhankelijke informatiesite en is niet officieel verbonden aan het examencentrum of de organisaties erachter. Reserveren doe je bij Autoveiligheid, de organisatie die het examencentrum uitbaat.

Code 78: Je rijbewijs geldt enkel voor voertuigen met automatische schakeling
Wanneer: Als je het praktijkexamen met een automaat aflegt
Opheffen: Nieuw praktijkexamen met handschakeling, na minstens 2 uur rijles
Niet voor: Rijbewijs AM en G

Wat code 78 betekent

Een rijbewijs met de vermelding "automatisch" of "code 78" is alleen geldig voor voertuigen met een automatische schakeling. Als automaat telt elk voertuig dat niet is uitgerust met een koppelingspedaal. Bij een motorfiets geldt hetzelfde voor elk voertuig waarbij je kunt starten, stoppen en schakelen zonder een koppelingshendel in te drukken, bijvoorbeeld met een E-Clutch systeem.

Je rijbewijs is dus beperkt tot gelijkaardige voertuigen. Wil je later met een wagen met koppelingspedaal rijden, dan moet je die beperking laten opheffen. Voor rijbewijs AM en G bestaat code 78 niet.

Wanneer krijg je code 78

Je krijgt de vermelding als het voertuig waarmee je het praktijkexamen aflegde, een automatische schakeling had. Bij de motorrijbewijzen is het voldoende dat je één van de twee proeven met een automaat aflegt, want dan wordt het volledige examen geacht met dit type voertuig afgelegd te zijn.

Het komt vaak voor. GOCA Vlaanderen meldt dat meer dan één op de vijf praktijkexamens B (21,63 procent) werd afgelegd met een automatische wagen, in de zes maanden voor 25 september 2026. Hoe het examen zelf verloopt, lees je bij verloop en slagingskansen.

Code 78 opheffen

Wil je de beperking weg, dan leg je een nieuw praktijkexamen af met een voertuig met handbediende schakeling. Daarvoor volg je eerst minstens 2 uur praktijkles, ofwel in een erkende rijschool, ofwel onder dekking van een voorlopig rijbewijs model 3.

Een voorlopig rijbewijs model 3 krijg je meteen bij je gemeente als je je huidige rijbewijs B voorlegt.
Voor rijbewijs B is het document 12 maanden geldig. Het praktijkexamen kan ten vroegste na 1 maand stage.
Tijdens die stage rijd je altijd met een begeleider.
Het nieuwe examen bestaat uit dezelfde onderdelen als het gewone praktijkexamen.
Voor de motorfiets telt het volledige praktijkexamen opnieuw, met dezelfde proeven op privéterrein en op de openbare weg.

Gewoonlijk kun je pas na 3 jaar een nieuw voorlopig rijbewijs voor dezelfde categorie krijgen. Heb je een rijbewijs met code 78, dan mag je meteen een tweede voorlopig rijbewijs aanvragen dat geldt voor voertuigen met een koppelingspedaal. Dat staat zo in de brochures van GOCA Vlaanderen voor BE, C en de motorcategorieën.

De tarievenlijst vermeldt geen apart bedrag voor het opheffen van code 78. Het praktijkexamen B kost 51 euro. Alle bedragen staan bij tarieven.

Bij de motorrijbewijzen

Bij A1, A2 en A kun je de code ook opheffen via de progressieve toegang. Heb je al 2 jaar een rijbewijs voor een automatisch geschakelde motor, en wil je een rijbewijs voor een handgeschakelde motor, dan volg je minstens 6 uur praktijkles, waarvan 3 uur op de openbare weg. Dat kan alleen bij de overgang van A1 naar A2 of van A2 naar A. Meer over motor staat bij motorrijbewijs.

Wat je moet onthouden

Code 78 in het kort
Vraag	Antwoord
Wat is een automaat?	Een voertuig zonder koppelingspedaal, bij een motor zonder koppelingshendel
Hoe zie je dat op je rijbewijs?	Als de vermelding automatisch of code 78
Mag ik dan met een wagen met koppeling rijden?	Nee, je rijbewijs geldt enkel voor automaten
Hoe krijg ik de beperking weg?	Een nieuw praktijkexamen met handschakeling na minstens 2 uur les
Geldt dit voor AM en G?	Nee

Veelgestelde vragen

Wat betekent code 78 op mijn rijbewijs?

Code 78 of de vermelding automatisch betekent dat je rijbewijs alleen geldt voor voertuigen met automatische schakeling. Elk voertuig zonder koppelingspedaal wordt als automaat beschouwd.

Hoe hef ik code 78 op?

Je legt een nieuw praktijkexamen af met een voertuig met handbediende schakeling, na minstens 2 uur praktijkles in een erkende rijschool of onder dekking van een voorlopig rijbewijs model 3.

Vragen over je examen of afspraak?

Voor vragen kun je terecht bij Autoveiligheid. Bel naar 014 57 86 00 of mail naar examencentrum.info@autoveiligheid.be.

Bel 014 57 86 00

Bronnen en laatste controle

De informatie op deze pagina komt van de officiële pagina's van Autoveiligheid en GOCA Vlaanderen en is in eigen woorden herschreven. Laatst gecontroleerd op 16 oktober 2026.